Sağlıklı Yaşamda Suyun Önemi

SU

            Vücudumuzun 2/3’si sudur. Örneğin; 65 kg ağırlığındaki bir insanın vücudunda yaklaşık 40 kg su bulunur. Bunun yaklaşık olarak 25 litresi hücre içinde, 15 litresi hücre dışındadır. Bir insan suyu, içtiği sıvılar ve yediği gıdalar yoluyla alır. Vücudumuzdaki suyun bir miktarı da, karbonhidratların, proteinlerin ve yağların yakılması sonucu vücutta meydana gelir. Bu suya da endojen ya da metabolik su denir. Su idrar ve dışkı yoluyla atılarak, akciğer ve deriden ise buharlaşma yolu ile kaybedilir.

            Genel olarak ılıman iklimlerde yaşayanlar, ortalama olarak, idrar miktarı kadar su ya da sıvı içerler. Diğer yollardan gerçekleşen kayıpları ise yiyeceklerin içindeki su karşılamaya yeterlidir. Ancak sıcak iklimlerde yaşayan veya sıcak ortam şartlarında çalışanlar, metabolizmanın hızlanmasına neden olan hastalığı olan kişiler (yüksek ateş vb.) ile ağır spor yapan bireyler buharlaşma ile çok fazla su kaybederler.

 

Suyun Alınması

            Su ihtiyacını ayarlayan en önemli mekanizma, susama duygusudur. Vücuttan su kaybedildikçe susama merkezi uyarılır. Susama merkezinin duyarlılığı alışkanlıklar, yeme, içme gelenekleri ve çevre koşullarına göre fizyolojik sınırlar içerisinde olmakla birlikte, oldukça fazla değişkenlik gösterir.

            Vücuttaki tuz miktarı susama merkezini etkilemez. Bu yüzden, aşırı sıcaklarda çalışanlar terleme ile suyun yanı sıra aşırı tuz ve mineral de kaybedebilirler ve kişiler, su alma ihtiyacı duysalar bile tuz alma ihtiyacı duymayabilirler. Bu kişilere ek tuz vermek gerekir.

 

Vücuttan Kaybedilen Su

            Sıcak iklimlerde yaşama, sıcak çevrede yaşama, ateşli hastalık, ağır spor yapma vb. durumlarda deriden buharlaşma yolu ile kaybedilen su yerine konulmaz ise su kaybı dehidratasyon denilen önemli bir klinik tabloya yol açar.

 

Akciğerler Yoluyla Kayıp

            Akciğerlerle yitirilen su miktarı havanın nem oranına bağlı olarak değişmektedir.

 

Gastrointestinal Yol ile Kayıp

            Dışkı ile kaybedilen su önemsizdir ancak, ishal ve kusma çok önemli sıvı kaybına yol açabilir. Özellikle bebekler ve çocuklar bu yolla tehlikeli şekilde su kaybederler ise dehidratasyona girebilirler. Sindirim salgılarındaki su da bu yolla kaybedilir.

 

Böbrek Yolu ile Atılan Su

            Böbrekler su metabolizmasının kilit organıdır. Vücut suyu azaldığı zaman dil ve deri kurudur. Deri ve deri altı dokusunun elastikiyeti azalır. Nabız hızlanıp, arter basıncı düşme eğilimi gösterir. Gerekli önlemler alınmaz ise bu durum yaşamla bağdaşmaz. İnsanlar açlığa günlerce dayanabilir fakat susuzluğa birkaç günden fazla dayanamazlar. Vücut suyunun azalması (dehidratasyon) alınan suyun azalmasından, aşırı terleme, böbreklerle veya gastrointestinal yolla aşırı su kaybından oluşur.

 

İçecekler

            En iyi içecek sudur. Yetişkinler için önerilen günlük sıvı alım düzeyi, erkeklerde ortalama 3,7 kadınlarda ise ortalama 2,7 litredir. Bunun 1,5–2,0 litresi su olmalıdır. Açık çay, ıhlamur, taze meyve suları, gazozlar, yağsız et suyu belirli hastalıklar gereği olarak sınırlandırılmadıkça kullanılabilir. İçeceklerin bir bölümü sıvı diyetler için önemlidir.